“`html
Mars yüzeyinde hareket etmek ilk bakışta basit bir iş gibi görünse de aslında karmaşık bir planlama ve uygulama sürecini gerektirmektedir. NASA, Aralık 2025’te bu süreci önemli ölçüde değiştiren değerli bir adım attı. Ajans, Mars’taki Jezero Krateri içerisinde görevli Perseverance gezgin aracının yolunu ilk kez büyük bir dil modeli ile oluşturdu.
Bu bağlamda NASA, Claude adındaki yapay zeka modeli ile Perseverance için detaylı bir sürüş planı geliştirdi. 8-10 Aralık tarihleri arasında araç, Mars yüzeyinde yaklaşık 400 metre ilerledi ve bu mesafe, Claude’un önerdiği rota üzerinden kat edildi. Bu rota, zorlu kaya parçalarının bulunduğu ve insan planlamasıyla ciddi zaman alacak bölgeleri kapsıyordu.
Önemli bir nokta ise yapay zekanın aracı doğrudan kontrol etmemesidir. Claude yalnızca sürüş için gerekli olan rota noktalarını belirledi. Bu noktalar, daha sonra NASA mühendisleri tarafından gözden geçirildi ve standart doğrulama süreçlerinden geçirildi.
Böylece Perseverance, komutlarını yine Dünya’dan aldı, fakat bu komutların dayanağını yapay zeka tarafından önerilen bir plan oluşturdu. Mars’ta bir gezgin aracı yönetmek, görünenden çok daha fazla hassasiyet gerektirir. En ufak bir eğim, gevşek zemin ya da keskin bir kaya parçası aracı kaydırabilir ya da tekerleklerini boş döndürmesine sebep olabilir. Bu nedenle NASA ekipleri, Perseverance’ın her sürüşü için “ekmek kırıntısı” olarak adlandırılan detaylı noktaları manuel olarak planladı.
NASA, Mars yüzeyinde rota planlamasını yapay zekâya emanet etti
Claude’un bu görevi başarıyla üstlenebilmesi için NASA, modele Perseverance’ın yıllar boyunca topladığı görüntüler, haritalar ve sürüş verilerinden oluşan kapsamlı bir veri seti sundu.
Bunun ardından Claude, onar metrelik dilimler halinde rota noktaları oluşturarak kendi içinde bunları değerlendirdi ve gerektiğinde yeniden düzenledi. Bu süreç, tek bir komuttan ziyade adım adım ilerleyen sistematik bir planlama ile gerçekleştirildi.
Oluşturulan rota, Jet Propulsion Laboratory (JPL) mühendisleri tarafından günlük olarak kullanılan simülasyon ortamında test edildi. Ekip, Claude’un önerdiği planda yalnızca küçük düzeltmeler yaptı. Bu değişikliklerin bir kısmı, Claude’un planlama sırasında ulaşamadığı, yere daha yakın açılardan çekilmiş güncel görüntülere dayanmaktaydı. Nihai rota, bu kontrollerin ardından Perseverance’a iletildi.
NASA, bu yeni yaklaşımın rota planlama süresini yaklaşık yarı yarıya azaltma potansiyeline sahip olduğunu belirtiyor. Daha az zaman alan planlama, mühendislerin daha fazla sürüşe izin vermesine olanak tanıyor, dolayısıyla Perseverance daha fazla örnek toplayabiliyor, geniş alanları inceleyebiliyor ve bilimsel verimliliği artırabiliyor.
Bu gelişme, NASA’nın içinde bulunduğu koşullar göz önüne alındığında ayrı bir önem taşımaktadır. Ajans, son dönemde önemli personel kayıpları yaşadı ve bilim bütçesindeki baskılar devam etmekte. Daha az insan kaynağı ile daha fazla görev yürütme ihtiyacı, otomasyon ve yapay zeka destekli çözümleri kaçınılmaz hale getiriyor.
Anthropic cephesi için bu çalışma, Claude’un yeteneklerini gerçek dünya koşullarında kanıtlayan somut bir örnek teşkil ediyor. Kısa bir süre önce basit oyun senaryolarında zorluk yaşayan bir modelin, Mars yüzeyinde güvenli bir rota planlayabilmesi, büyük dil modellerinin kullanım alanlarının ne kadar hızlı geliştiğini gösteriyor.
NASA, ilerleyen yıllarda yapay zeka destekli otonom sistemlerin yalnızca Mars’ta değil, Güneş Sistemi’nin daha uzak bölgelerinde görev yapacak keşif araçlarında da değerlendirileceğini planlıyor. Bu yaklaşım, insan müdahalesinin geciktiği veya sınırlı olduğu görevlerde keşif kapasitesini doğrudan etkileyen bir unsur olarak görülüyor.
Teknoblog, teknoloji alanındaki gelişmeleri farklı platformlarda düzenli olarak paylaşmaktadır. WhatsApp kanalında öne çıkan haberleri anlık olarak aktarıyor, Google Haberler üzerinden güncel içerikler sunuyor, Instagram ve X hesaplarında dikkat çeken başlıkları özetliyor, YouTube kanalında ise ürün incelemeleri ve detaylı anlatımlarla içeriği tamamlıyor.
“`
